Mimo upadku Związku Sowieckiego w 1991 roku i krwawych lekcji XX wieku, w Europie nadal działają partie, które otwarcie deklarują się jako komunistyczne. Niektóre z nich zachowały ortodoksyjny marksizm-leninizm, inne działają w szerszych koalicjach lewicowych, a wszystkie nadal wierzą, że „prawdziwy komunizm” jeszcze nie został zrealizowany – a następna próba na pewno się uda.W 2026 roku komuniści w Europie są marginalni w skali kontynentu, ale w kilku krajach zachowują realny wpływ, zwłaszcza poprzez koalicje, związki zawodowe i działalność propagandową wśród młodzieży.

Najsilniejsze i najbardziej aktywne partie komunistyczne

• • Grecja – Komunistyczna Partia Grecji (KKE)
    Najsilniejsza i najbardziej konsekwentna partia komunistyczna w Europie. W wyborach europejskich 2024 roku uzyskała ponad 9%, a w krajowych regularnie przekracza 7–8%. Kontroluje znaczną część ruchu związkowego (PAME) i ma silne wpływy wśród studentów. KKE odrzuca wszelkie kompromisy z „europejską lewicą” i pozostaje wierna klasycznej linii anty-NATO i anty-UE.

• • Portugalia – Portugalska Partia Komunistyczna (PCP)
    Jedna z najstarszych i najbardziej stabilnych partii komunistycznych na Zachodzie. W 2025 roku uzyskała ok. 3% w wyborach parlamentarnych i utrzymuje kilka mandatów. PCP ma silną bazę w związkach zawodowych i organizuje coroczny festiwal Avante! – największe wydarzenie komunistyczne w Europie. W 2026 roku partia obchodziła 105. rocznicę istnienia.

• • Hiszpania – Hiszpańska Partia Komunistyczna (PCE)
    PCE nie startuje samodzielnie, lecz działa w ramach koalicji Sumar i United Left (IU). Dzięki temu jej przedstawiciele (m.in. Yolanda Díaz) zasiadają w rządzie Pedro Sáncheza jako wicepremier i ministrowie. PCE wywiera realny wpływ na politykę pracy, mieszkaniową i kulturową. W 2026 roku komuniści w Hiszpanii otwarcie domagają się wyjścia z NATO i dalszego radykalizowania agendy „sprawiedliwości społecznej”.

• • Cypr – Postępowa Partia Ludu Pracującego (AKEL)
    Jedna z najsilniejszych partii komunistycznych w Europie – często rywalizuje o władzę lub wchodzi w koalicje rządowe.

• • Belgia – Partia Pracy Belgii (PTB/PVDA)
    Marksistowsko-leninowska partia z rosnącym poparciem, szczególnie wśród imigrantów i w dużych miastach. Ma mandaty w parlamencie federalnym i europejskim.

Europejska współpraca komunistów

W 2023 roku powstała European Communist Action (ECA) – ortodoksyjna, antyrewizjonistyczna platforma skupiająca partie takie jak:

• • KKE (Grecja)

• • Party of Labour of Austria (PdA)

• • Communist Workers’ Party – For Peace and Socialism (Finlandia)

• • Revolutionary Communist Party of France (PCRF)

• • New Communist Party of the Netherlands (NCPN)

• • oraz inne mniejsze grupy z Irlandii, Włoch, Szwecji i Hiszpanii.

ECA regularnie organizuje telekonferencje i wspólne oświadczenia przeciwko NATO, UE i „imperializmowi”. W lutym 2026 roku odbyła się kolejna taka narada pod hasłem krytyki wojen imperialistycznych.Oprócz ECA istnieje szersza Party of the European Left (PEL), która łączy partie komunistyczne z bardziej „umiarkowanymi” siłami lewicowymi.

Kraje, w których partie komunistyczne są ograniczone lub zakazane

W większości krajów Europy Środkowo-Wschodniej (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Ukraina, Rumunia, kraje bałtyckie) symbole komunistyczne, propaganda i działalność niektórych organizacji są prawnie ograniczone lub zakazane. W Czechach od 2026 roku planowane jest dalsze zaostrzenie przepisów przeciwko gloryfikacji komunizmu.W Europie Zachodniej partie komunistyczne działają legalnie, choć zazwyczaj są małe – z wyjątkiem wymienionych wyżej przypadków.

Dlaczego wciąż wierzą?

Dla dzisiejszych komunistów w Europie klęski ZSRR, Chin pod Mao, Kambodży Czerwonych Khmerów czy Wenezueli to nie dowód na porażkę systemu, lecz „zniekształcenia”, „rewizjonizm” lub „brak prawdziwej realizacji”. Nadal głoszą, że kapitalizm jest w kryzysie, a przyszłość należy do „dyktatury proletariatu” – tylko tym razem w bardziej „demokratycznej” i „zielonej” wersji.Działają głównie w związkach zawodowych, na uniwersytetach i w mediach społecznościowych, gdzie promują narrację walki klas, antykapitalizmu i antyzachodniego antyimperializmu.

Lekcja dla antykomunistów

W 2026 roku komunizm w Europie nie jest masowym zagrożeniem, ale pozostaje ideologicznym wirusem, który nigdy nie zniknął. Tam, gdzie socjaliści otwierają drzwi (jak w Hiszpanii), komuniści wchodzą głębiej – do ministerstw, szkół i prawa. Tam, gdzie są marginalni, działają jako „sumienie lewicy” i radykalizują debatę.Historia nauczyła nas, że nawet mała, zdyscyplinowana partia komunistyczna może w kryzysie zdobyć ogromny wpływ. Dlatego nie wolno bagatelizować tych, którzy w 2026 roku nadal otwarcie marzą o czerwonym raju – nawet jeśli dziś śpiewają Międzynarodówkę na festiwalach, a nie na barykadach.

Źródła i dalsze czytanie: European Communist Action, oficjalne komunikaty KKE, PCP, PCE oraz dane wyborcze z 2024–2025.