{"id":1056,"date":"2026-03-14T00:51:00","date_gmt":"2026-03-13T23:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/?p=1056"},"modified":"2026-03-12T08:58:36","modified_gmt":"2026-03-12T07:58:36","slug":"list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/","title":{"rendered":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"1056\" class=\"elementor elementor-1056\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-deb0ee5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"deb0ee5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d3b2a68 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"d3b2a68\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">List 34 (1964) \u2013 protest intelektualist\u00f3w przeciw cenzurze w PRL<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7eef694 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7eef694\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70a60ff elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"70a60ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"578\" src=\"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34-768x578.jpeg\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-1057\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34-768x578.jpeg 768w, https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34-300x226.jpeg 300w, https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34-1024x771.jpeg 1024w, https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg 1280w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-54d664a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"54d664a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4520571c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4520571c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Dok\u0142adnie 14 marca 1964 roku Antoni S\u0142onimski wszed\u0142 do kancelarii Prezydium Rady Ministr\u00f3w i z\u0142o\u017cy\u0142 kr\u00f3tki, dwuzdaniowy list skierowany do premiera J\u00f3zefa Cyrankiewicza. Podpisa\u0142o go 34 wybitnych przedstawicieli polskiej kultury i nauki. Ten skromny gest \u2013 zaledwie 64 s\u0142owa \u2013 sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych akt\u00f3w oporu intelektualnego w okresie rz\u0105d\u00f3w W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki i zapocz\u0105tkowa\u0142 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 \u201elist\u00f3w protestacyjnych\u201d w PRL.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span style=\"color: #000000;\">Kontekst \u2013 powr\u00f3t do stalinizmu kulturalnego<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Pocz\u0105tek lat 60. przyni\u00f3s\u0142 wyra\u017ane zaostrzenie polityki kulturalnej. Po \u201eodwil\u017cy\u201d 1956 roku w\u0142adza stopniowo odzyskiwa\u0142a kontrol\u0119 nad s\u0142owem drukowanym. W 1963 roku zlikwidowano tygodnik \u201ePrzegl\u0105d Kulturalny\u201d, ograniczono drastycznie przydzia\u0142y papieru na ksi\u0105\u017cki i czasopisma, a G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (GUKPPiW) zaostrzy\u0142 cenzur\u0119 do poziomu nie spotykanego od czas\u00f3w stalinowskich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">W \u015brodowisku literackim narasta\u0142o poczucie duszenia si\u0119. Cenzura wycina\u0142a nie tylko politycznie niewygodne fragmenty, ale te\u017c uniemo\u017cliwia\u0142a publikacj\u0119 wielu utwor\u00f3w. Pisarzom i naukowcom brakowa\u0142o elementarnych warunk\u00f3w do pracy \u2013 papieru po prostu nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">W styczniu 1964 roku na zebraniu warszawskiego oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich (przewodnicz\u0105cym by\u0142 w\u00f3wczas Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz) pad\u0142y g\u0142osy protestu przeciwko cenzurze. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, w kawiarni PIW-u na Foksal, Antoni S\u0142onimski i Jan J\u00f3zef Lipski (animator Klubu Krzywego Ko\u0142a) dopracowali ostateczn\u0105 wersj\u0119 apelu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span style=\"color: #000000;\">Tre\u015b\u0107 Listu 34 \u2013 prostota, kt\u00f3ra zabola\u0142a<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">List by\u0142 wyj\u0105tkowo lakoniczny:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><span style=\"color: #000000;\"><\/span>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Do Prezesa Rady Ministr\u00f3w J\u00f3zefa Cyrankiewicza<\/span><br \/><span style=\"color: #000000;\">Ograniczenia przydzia\u0142u papieru na druk ksi\u0105\u017cek i czasopism oraz zaostrzenie cenzury prasowej stwarza sytuacj\u0119 zagra\u017caj\u0105c\u0105 rozwojowi kultury narodowej. Ni\u017cej podpisani, uznaj\u0105c istnienie opinii publicznej, prawa do krytyki, swobodnej dyskusji i rzetelnej informacji za konieczny element post\u0119pu, powodowani trosk\u0105 obywatelsk\u0105, domagaj\u0105 si\u0119 zmiany polskiej polityki kulturalnej w duchu praw zagwarantowanych przez konstytucj\u0119 pa\u0144stwa polskiego i zgodnych z dobrem narodu.<\/span><\/p>\n<span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/blockquote>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Podpisy z\u0142o\u017cyli m.in.:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: #000000;\">pisarze: Jerzy Andrzejewski, Maria D\u0105browska, Stanis\u0142aw Dygat, Zofia Kossak-Szczucka, Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, Melchior Wa\u0144kowicz, Jerzy Turowicz, Adolf Rudnicki, Adam Wa\u017cyk, Antoni S\u0142onimski<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">krytycy i esei\u015bci: Stefan Kisielewski, Pawe\u0142 Jasienica, Artur Sandauer<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">uczeni: Tadeusz Kotarbi\u0144ski, W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz, Maria Ossowska, Leopold Infeld, Aleksander Gieysztor, Julian Krzy\u017canowski, Edward Lipi\u0144ski, Jan Szczepa\u0144ski, Kazimierz Wyka i inni.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Lista by\u0142a imponuj\u0105ca \u2013 \u0142\u0105czy\u0142a lewicowych marksist\u00f3w, katolickich intelektualist\u00f3w, przedwojennych konserwatyst\u00f3w i apolitycznych profesor\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span style=\"color: #000000;\">Reakcja w\u0142adzy \u2013 furia i kontrakcja<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">W\u0142adza zareagowa\u0142a b\u0142yskawicznie i nerwowo:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: #000000;\">23 marca 1964 r. zatrzymano na 48 godzin Jana J\u00f3zefa Lipskiego (g\u0142\u00f3wnego organizatora zbierania podpis\u00f3w)<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">wielu sygnatariuszom zablokowano wyjazdy zagraniczne (m.in. Jan Kott, Artur Sandauer)<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">zakazano publikacji felieton\u00f3w S\u0142onimskiego w \u201eSzpilkach\u201d<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">po lekturze Listu w Radiu Wolna Europa i publikacji poparcia 21 zachodnich intelektualist\u00f3w w \u201eThe Times\u201d (18 kwietnia 1964) Gomu\u0142ka wpad\u0142 w furi\u0119 \u2013 kr\u0105\u017cy\u0142a anegdota o rzuconym ka\u0142amarzu<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">dziesi\u0119ciu profesor\u00f3w wycofa\u0142o podpisy i wystosowa\u0142o \u201eantylist\u201d do prasy zachodniej<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">w czerwcu 1964 r. powsta\u0142 kontrlist podpisany przez ponad 600 literat\u00f3w (tzw. \u201efolkslista\u201d) \u2013 odm\u00f3wili go m.in. Tadeusz Konwicki, Kazimierz Brandys, Marian Brandys, Andrzej Kijowski<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">kulminacj\u0105 obrony Listu 34 by\u0142o zebranie ZLP w czerwcu 1964 r., na kt\u00f3rym Maria D\u0105browska wyg\u0142osi\u0142a p\u0142omienne przem\u00f3wienie: \u201eZamkn\u0105\u0107 niemal ca\u0142kowicie usta ludziom, co si\u0119 domagaj\u0105 wi\u0119kszej swobody wypowiedzi [\u2026] to nie wykazuje zb\u0119dno\u015bci Listu do premiera, lecz raczej potwierdza jego wag\u0119 \u2013 aktualno\u015b\u0107\u201d.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><span style=\"color: #000000;\">Znaczenie Listu 34 \u2013 symbol i precedens<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">List 34 nie przyni\u00f3s\u0142 natychmiastowych zmian w polityce kulturalnej \u2013 cenzura pozosta\u0142a, papieru nadal brakowa\u0142o. Ale wydarzenie mia\u0142o znaczenie fundamentalne:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: #000000;\">by\u0142 to pierwszy zbiorowy, publiczny protest inteligencji po 1956 roku<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">pokaza\u0142, \u017ce elity kulturalne nie s\u0105 ju\u017c monolitem pos\u0142usznym partii<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">otworzy\u0142 er\u0119 \u201elist\u00f3w\u201d \u2013 potem przysz\u0142y List 59 (1975), List 14 (1976), List 101 (1975\u201376), apele KOR-u i ROPCiO<\/span><\/li>\n\n<li><span style=\"color: #000000;\">sta\u0142 si\u0119 symbolem odwagi cywilnej \u2013 dowodem, \u017ce nawet w systemie totalitarnym mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201enie\u201d bez karabin\u00f3w i manifestacji ulicznych<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\">Dzi\u015b, po ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu latach, List 34 przypomina, \u017ce wolno\u015b\u0107 s\u0142owa nigdy nie jest dana raz na zawsze \u2013 trzeba o ni\u0105 stale walczy\u0107, nawet je\u015bli zaczyna si\u0119 od dw\u00f3ch zda\u0144 i 34 podpis\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><span style=\"color: #000000;\"><em>(antykomunistyczni.pl)<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>List 34 (1964) \u2013 protest intelektualist\u00f3w przeciw cenzurze w PRL Dok\u0142adnie 14 marca 1964 roku Antoni S\u0142onimski wszed\u0142 do kancelarii Prezydium Rady Ministr\u00f3w i z\u0142o\u017cy\u0142 kr\u00f3tki, dwuzdaniowy list skierowany do premiera J\u00f3zefa Cyrankiewicza. Podpisa\u0142o go 34 wybitnych przedstawicieli polskiej kultury i nauki. Ten skromny gest \u2013 zaledwie 64 s\u0142owa \u2013 sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1057,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[22,34,46],"tags":[57,54,56,53,59,55,58],"class_list":["post-1056","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-kultura-i-sztuka","category-mechanizmy-wspolczesnego-komunizmu","tag-14-marca-1964","tag-antoni-slonimski","tag-cenzura-w-prl","tag-list-34","tag-opozycja-prl","tag-protest-intelektualistow","tag-wolnosc-slowa-prl"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Antykomunistyczni.pl\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/antykomunistyczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-13T23:51:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"964\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Antykomunistyczni\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@anty_komunisci\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@anty_komunisci\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Antykomunistyczni\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Antykomunistyczni\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4963e693e8006b94062d91d1295d02a0\"},\"headline\":\"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL\",\"datePublished\":\"2026-03-13T23:51:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/\"},\"wordCount\":722,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/SygnatariuszeListy34.jpeg\",\"keywords\":[\"14 marca 1964\",\"Antoni S\u0142onimski\",\"cenzura w PRL\",\"List 34\",\"Opozycja PRL\",\"protest intelektualist\u00f3w\",\"wolno\u015b\u0107 s\u0142owa PRL\"],\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Kultura i sztuka\",\"Mechanizmy wsp\u00f3\u0142czesnego komunizmu\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/\",\"name\":\"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/SygnatariuszeListy34.jpeg\",\"datePublished\":\"2026-03-13T23:51:00+00:00\",\"description\":\"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/SygnatariuszeListy34.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/SygnatariuszeListy34.jpeg\",\"width\":1280,\"height\":964,\"caption\":\"Sygnatariusze Listu 34 \u2013 od prawej: Stefan Kisielewski, Melchior Wa\u0144kowicz, Jan J\u00f3zef Lipski (organizator zbierania podpis\u00f3w), Pawe\u0142 Jasienica i Antoni S\u0142onimski. Warszawa, lata 60. Fot. domena publiczna \\\/ culture.pl\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/\",\"name\":\"Antykomunistyczni.pl\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Historia PRL, zbrodnie komunistyczne w Polsce i na \u015bwiecie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Antykomunistyczni.pl\",\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/02\\\/cropped-AntykomunistyczniLogoSquare150x150-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/02\\\/cropped-AntykomunistyczniLogoSquare150x150-2.png\",\"width\":150,\"height\":150,\"caption\":\"Antykomunistyczni.pl\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/antykomunistyczni\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/anty_komunisci\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4963e693e8006b94062d91d1295d02a0\",\"name\":\"Antykomunistyczni\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Antykomunistyczni\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/antykomunistyczni.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin0\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl","description":"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl","og_description":"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?","og_url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/","og_site_name":"Antykomunistyczni.pl","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/antykomunistyczni\/","article_published_time":"2026-03-13T23:51:00+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":964,"url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Antykomunistyczni","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@anty_komunisci","twitter_site":"@anty_komunisci","twitter_misc":{"Napisane przez":"Antykomunistyczni","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/"},"author":{"name":"Antykomunistyczni","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#\/schema\/person\/4963e693e8006b94062d91d1295d02a0"},"headline":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL","datePublished":"2026-03-13T23:51:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/"},"wordCount":722,"publisher":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg","keywords":["14 marca 1964","Antoni S\u0142onimski","cenzura w PRL","List 34","Opozycja PRL","protest intelektualist\u00f3w","wolno\u015b\u0107 s\u0142owa PRL"],"articleSection":["Aktualno\u015bci","Kultura i sztuka","Mechanizmy wsp\u00f3\u0142czesnego komunizmu"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/","url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/","name":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL - Antykomunistyczni.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg","datePublished":"2026-03-13T23:51:00+00:00","description":"14 marca 1964 Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 List 34 \u2013 pierwszy du\u017cy protest pisarzy i uczonych przeciw cenzurze i ograniczeniom kultury w PRL. Jak w\u0142adza zareagowa\u0142a?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#primaryimage","url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg","contentUrl":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/SygnatariuszeListy34.jpeg","width":1280,"height":964,"caption":"Sygnatariusze Listu 34 \u2013 od prawej: Stefan Kisielewski, Melchior Wa\u0144kowicz, Jan J\u00f3zef Lipski (organizator zbierania podpis\u00f3w), Pawe\u0142 Jasienica i Antoni S\u0142onimski. Warszawa, lata 60. Fot. domena publiczna \/ culture.pl"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/list-34-14-marca-1964-protest-intelektualistow-przeciw-cenzurze-prl\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"14 marca 1964 \u2013 List 34. Pierwszy g\u0142o\u015bny protest intelektualist\u00f3w przeciwko cenzurze w PRL"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#website","url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/","name":"Antykomunistyczni.pl","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#organization"},"alternateName":"Historia PRL, zbrodnie komunistyczne w Polsce i na \u015bwiecie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#organization","name":"Antykomunistyczni.pl","url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cropped-AntykomunistyczniLogoSquare150x150-2.png","contentUrl":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/cropped-AntykomunistyczniLogoSquare150x150-2.png","width":150,"height":150,"caption":"Antykomunistyczni.pl"},"image":{"@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/antykomunistyczni\/","https:\/\/x.com\/anty_komunisci"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/#\/schema\/person\/4963e693e8006b94062d91d1295d02a0","name":"Antykomunistyczni","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff172875f9ced7887f883245268c1ba638c26cf1e0530f7f61b4705963a6730b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Antykomunistyczni"},"sameAs":["http:\/\/antykomunistyczni.pl"],"url":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/author\/admin0\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1056","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1056"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1056\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1066,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1056\/revisions\/1066"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/antykomunistyczni.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}